Đăng Nhập
VBPL_CP
bndanhoi
Góp ý web
Thủ tục hành chính
Email Kontum
LƯỢT TRUY CẬP
56.761
NGHIÊN CỨU- TRAO ĐỔI

Vài suy nghĩ về chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc

                                                  Nguyễn Thị Thủy- Phó phòng Đào tạo

Hệ thống các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam được hình thành trong suốt hàng nghìn năm lịch sử dựng và giữ nước. Trong sự giao lưu, tiếp thu, cải biến, chọn lọc những giá trị văn hóa của các dân tộc khác. Tuy nhiên, cốt lõi các giá trị truyền thống Việt Nam hoàn toàn bắt nguồn từ nền tảng các giá trị nội sinh của dân tộc, qua hàng nghìn năm kiên trì chịu đựng gian khổ, khó khăn, vượt qua các tác động khắc nghiệt của tự nhiên và xã hội. Trong những truyền thống quý báu đó như tinh thần yêu nước, truyền thống cộng đồng, truyền thống dân chủ làng xã, quý trọng gia đình, truyền thống dung dị, chất phác, tiết kiệm, gét thói xa hoa, phù phiếm, truyền thống cần cù chịu đựng gian khổ, yêu trẻ, kính già, vị tha bao dung; truyền thống hiếu học, ứng xử linh hoạt, thích nghi nhanh và dễ dàng hội nhập để tồn tại v.v.. thì nổi bật hơn cả và chiếm vị trí cao nhất là truyền thống yêu nước, tinh thần dân tộc, ý chí tự lực, tự cường.

Lòng yêu nước tuy một phần là tình cảm tự nhiên, nhưng mặt quan trọng hơn, quyết định, nó chính là sản phẩm của lịch sử được hun đúc, bồi đắp bởi chính lịch sử dân tộc và được trao truyền qua các thế hệ thông qua giáo dục và giao tiếp cộng đồng. Đồng hành cùng với sự phát triển của dân tộc, tinh thần yêu nước trở thành chủ nghĩa yêu nước và trở thành một chuẩn mực giá trị xã hội, chiếm vị trí cao nhất trong bảng giá trị văn hóa, xã hội của dân tộc ta. Trở thành nguồn động lực tinh thần vô cùng mạnh mẽ thúc đẩy bao thế hệ kiên cường, dũng cảm hy sinh để giành lại và bảo vệ độc lập của Tổ quốc, bảo vệ  phẩm giá giá của con người Việt Nam. Bản thân chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là một giá trị, nhưng điều quan trọng hơn nữa nó còn là cội nguồn nảy sinh các giá trị khác như tinh thần bất khuất trước kẻ thù, tinh thần sẵn sàng xả thân vì lợi ích dân tộc, đặt lợi ích cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân…các giá trị truyền thống đó đã được các thế hệ người Việt Nam nối tiếp nhau trân trọng giữ gìn, cùng với thời gian được nâng cao thêm và vận dụng vào công cuộc bảo vệ xây dựng và phát triển đất nước qua các thời kỳ khác nhau. Trong tiến trình đó, tất cả những gì là hẹp hòi, có hại hoặc thái quá, có nguy cơ làm suy yếu dân tộc, dù sớm hay muộn cũng đều bị chủ nghĩa yêu nước sàng lọc, loại bỏ.

            Chính vì vậy mà khi đất nước lâm nguy thì từ xưa đến nay bao giờ quyền lợi dân tộc cũng được đặt lên hàng đầu. Nếu có những mâu thuẫn, bất đồng giữa các thế lực, nhóm xã hội khác nhau thì cũng bị dẹp bỏ, gác lại để đồng tâm hiệp lực lo cho sự tồn vong của Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh thời hay nói nhiều đến Tổ quốc, đồng bào, con Hồng, cháu Lạc ,…những câu chữ có sức lay động, thức tỉnh lòng yêu nước, thương nòi của dân ta. Người viết “Lịch sử nước ta”[Hồ Chí Minh toàn tập, t.3, tr. 219- 230], nêu cao những tấm gương yêu nước lẫm liệt của cha ông từ buổi đầu dựng nước, chống lại sự  xâm lược liên tục, tàn bạo của bọn phong kiến phương Bắc, như  Phù Đổng, An Dương Vương, Bà Trưng, Bà Triệu, Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…cho đến tên tuổi, công trạng của các vị anh hùng chống thực dân xâm lược Pháp ở buổi đầu, như Hoàng Diệu, Nguyễn Tri Phương, Phan Đình Phùng, Nguyễn Thiện Thuật, Hoàng Hoa Thám,…đồng thời không quên nhắc đến các cuộc khởi nghĩa khác như Thái Nguyên (với Đội Cấn, Lương Ngọc Quyến), Yên Bái (với Nguyễn Thái Học), Bắc Sơn, Đô Lương (với Đội Cung), Nam Kỳ,... và cuối cùng là:             

                                                Xét trong lịch sử Việt Nam,

                                       Dân ta vốn cũng vẻ vang anh hùng.

                                               Nhiều phen đánh Bắc, dẹp Đông,

                                       Oanh oanh liệt liệt, con Rồng, cháu Tiên.

Đối với người Việt Nam, tội lớn nhất, tày đình nhất không thể tha thứ được là tội phản bội Tổ quốc, những kẻ phản bội đất nước, dân tộc, cõng rắn cắn gà nhà như Lê Chiếu Thống, Trần Ích Tắc bị muôn đời nguyền rủa. Có ý kiến cho rằng văn hóa Việt Nam là văn hóa 4F (family land-tổ quốc, home land-quê hương, family-gia đình, face-thân phận), trong đó, giá trị được đặt lên đầu tiên chính là Family land- tức là tổ quốc hoặc đất nước, nó bao trùm các giá trị còn lại. So sánh với người Trung hoa, nước là lãnh địa của một vương triều, một dòng họ, triều đại đó tiêu vong thì nước cũng mất và dân sẽ trở thành dân của nước khác. Vì vậy, Trung Hoa xưa thực ra không có tên, tên nước được đặt theo tên các Triều, Vua trị vì. Nhưng Việt Nam thì hoàn toàn khác, tên nước tách rời tên các Triều đại, các đời Vua như: Văn Lang, Âu Lạc, Đại Cồ Việt, Đại Việt, Việt Nam. Có thể nói ý thức của người Việt Nam về đất nước là rất rõ ràng, thiêng liêng và trường tồn.

            Một minh chứng nữa về chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là nước ta được xem là quốc gia duy nhất có tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tức là giỗ tổ Hùng Vương (mồng 10 tháng 3 âm lịch), nghi lễ này trở thành Quốc giỗ, Quốc lễ từ đời nhà Lê và được duy trì đều đặn suốt thời kỳ phong kiến (vừa qua đã được khôi phục lại) cùng với việc hầu hết các dân tộc trên đất nước Việt Nam đều có chung một truyền thuyết về cội nguồn dân tộc (con cháu Hồng Bàng, sự tích Lạc Long Quân- Âu Cơ) điều đó tạo thành sự thống nhất của tâm thức dân tộc, tạo thành sức hội tụ, sức đề kháng mạnh mẽ của văn hóa Việt Nam.

            Có thể nói trong các cuộc chiến tranh, chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc với tư cách là giá trị cơ bản, là cội nguồn của hết thẩy những giá trị khác. Nó chi phối mọi hoạt động của các thành viên xã hội, tập trung mọi khả năng và tinh thần của các cộng đồng người trên lãnh thổ Việt Nam vào một nhiệm vụ chung nhất, một lợi ích chung có ý nghĩa sống còn là giành và giữ cho được độc lập dân tộc và văn hóa dân tộc, bởi vậy sức mạnh của dân tộc được nhân lên gấp bội.

            Để xây dựng và phát huy chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc trong bối cạnh hiện nay, theo chúng tôi:

Thứ nhất, Tuyên truyền, giáo dục lịch sử, văn hóa dân tộc để xây dựng, bồi dưỡng chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc, nhất là cho thế hệ trẻ để họ hiểu biết, tin tưởng vào truyền thống dân tộc, đồng thời có bản lĩnh trí tuệ, có tình thương trách nhiệm với bản thân, gia đình và đất nước.

Tuyên truyền, giáo dục để mọi công dân có nhận thức đúng rằng chủ nghĩa yêu nước cũng biến đổi và phát triển cùng với sự thay đổi của xã hội. Yêu nước hiện nay phải là gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, với sự nghiệp đổi mới do Đảng lãnh đạo. Mặt khác, yêu nước hiện nay còn phải gắn với sự phát triển chung của phong trào xã hội chủ nghĩa, gắn với tinh thần yêu chuộng hòa bình và tình hữu nghị giữa nhân dân lao động các dân tộc trên thế giới như quan điểm của Đảng ta: “Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”.

Thứ hai, hiện nay nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế… Tất cả những vấn đề trên đều có cả thời cơ và thách thức, để đạt mục tiêu xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, thì phải cụ thể hóa chủ nghĩa yêu nước thành các phong trào “Thi đua ái quốc” theo tinh thần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Thi đua là yêu nước- yêu nước thì phải thi đua.

Cùng với chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc được thể hiện qua các phong trào thi đua, các cuộc vận động… cần phải xây dựng, bồi đắp lòng tự hào dân tộc trong điều kiện hiện nay. Đó là xây dựng tinh thần dám nghĩ, dám làm; tư duy độc lập, sáng tạo trong lao động và học tập; tinh thần vươn lên, vượt qua khó khăn, tạo ra sản phẩm, công việc để làm giàu chính đáng cho mình và cho xã hội; là tinh thần đấu tranh với cái sai, cái xấu, với những vấn đề xã hội bức xúc như quan liêu, tham nhũng, lãng phí. Xây dựng lòng tự hào dân tộc còn ở chỗ là giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc nhằm bảo vệ Tổ quốc, trong đó có bảo vệ nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Thứ ba, tạo lập và bảo đảm “môi trường” thể hiện tinh thần chủ nghĩa yêu nước và lòng tự hào dân tộc. Không kêu gọi, hô hào chủ nghĩa yêu nước và lòng tự hào dân tộc chung chung mà nó phải được đảm bảo thực hiện trong thực tế với những điều kiện và con người cụ thể. Bởi vì, ngoài sự tự giác thông qua công tác tuyên truyền, giáo dục, thì luật pháp, cơ chế, môi trường, các tổ chức hội, đoàn thể là vô cùng quan trọng. Trách nhiệm này trước hết thuộc về Đảng và Nhà nước ta, phải thẳng thắn nhìn thẳng vào sự thật để soi xét những vướng mắc và tự đổi mới mình trong thể chế, cơ chế, chủ trương, chính sách… để mỗi công dân cần, được và có thể thực hiện tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc của mình. Ngoài ra, có giải pháp phối hợp mọi nguồn lực, mọi tiềm năng trong xã hội để tạo thành một cơ chế chung thống nhất. Ví như, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội; việc tôn vinh gương người tốt việc tốt; việc phê phán những biểu hiện của thói vô cảm, hay những tiêu cực đã và đang phát sinh… chính là “môi trường” để qua đó mỗi công dân “tự ngắm” lại mình, chỉnh sửa mình bằng những việc làm ngày càng cụ thể, thiết thực hơn.

Trong điều kiện hòa bình và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay, chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc vẫn đóng vai trò hết sức to lớn. Vấn đề đặt ra là phải hiện đại hóa chủ nghĩa yêu nước truyền thống yêu nước, gắn liền với yêu nước chủ nghĩa xã hội, gắn liền với mục tiêu và lý tưởng cộng sản chủ nghĩa. Điều đó đòi hỏi ở những người lãnh đạo và điều hành đất nước có một nhãn quan sáng suốt và khoa học để phân biệt và phát triển những nhân tố phù hợp của truyền thống, những nhân tố mới ra đời, có chiến lược và biện pháp đúng đắn để phát huy chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc Việt Nam lên tầm cao của thời đại mới ./.

                                                                              

    

Đăng bởi : Administrator Account Ngày đăng : 02/08/2017 Lượt xem : 116
Quay Về

Nông thôn mới
VBPL_KonTum
HoChiMinh
Tạp chí CS
Website liên Kết